10 sự kiện thế giới quan trọng năm 2020

10 sự kiện thế giới quan trọng năm 2020

WESTMINSTER, California (NV) – Năm 2020, cũng như mọi năm, có nhiều sự kiện đáng nhớ trên thế giới. Những sự kiện này ít nhiều ảnh hưởng đời sống, chính trị, xã hội… không chỉ trong năm qua mà có thể nhiều năm tới.

Có nhiều sự kiện tốt, nhưng cũng không ít sự kiện xấu, tùy theo người nhận định.

Vaccine của Pfizer và BioNTech được FDA chuẩn thuận trong lúc có hàng chục triệu người bị nhiễm COVID-19 trên thế giới. (Hình: Thomas Samson/Pool/AFP via AP)

Hội Đồng Quan Hệ Ngoại Giao (Council on Foreign Relations – CFR) chọn ra 10 sự kiện thế giới nổi bật sau đây, tính tới ngày 31 Tháng Mười Hai, 2020, theo thứ tự quan trọng nhất, từ 1 đến 10.

CFR là một tổ chức nghiên cứu chính sách ngoại giao, phi đảng phái, được thành lập năm 1921, có văn phòng chính ở New York và một văn phòng khác ở Washington, DC.

CFR hiện có hơn 5,100 thành viên, bao gồm các chính trị gia cao cấp, trong đó có hàng chục người từng là ngoại trưởng, giám đốc CIA, điều hành ngân hàng, luật sư, giáo sư, và nhà báo nổi tiếng.

1-ĐẠI DỊCH COVID-19

Nhiều khi, một chuyện nhỏ ít người chú ý, cuối cùng lại trở thành lớn. Ban đầu, ít ai để ý virus này bắt đầu hoành hành ở tỉnh Vũ Hán, Trung Quốc, hồi Tháng Mười Hai, 2019, và nghĩ rằng Bắc Kinh bắt đầu theo dõi sự việc, hoặc ngay cả từ ngày 11 Tháng Giêng, 2020, sau khi Trung Quốc thông báo trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên.

Gần một năm sau, COVID-19 làm thay đổi cuộc sống thế giới như chúng ta biết.

Tính đến ngày 31 Tháng Mười Hai, 2020, có hơn 80 triệu người, tương đương hơn 10% dân số thế giới, nhiễm bệnh. Trong số này, có hơn 51 triệu người hồi phục. Số người chết là hơn 1.7 triệu.

Trong lúc các quốc gia áp dụng lệnh đóng cửa để ngăn chặn COVID-19 lây lan, kinh tế thế giới đã bị virus này ảnh hưởng – bị giảm hơn 4% – và tỷ lệ nghèo khó bắt đầu tăng mạnh.

Một số quốc gia như New Zealand và Việt Nam ngăn chặn COVID-19 tốt, giới hạn mức lây lan trong khi vẫn tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia khác, ví dụ điển hình nhất là Hoa Kỳ, phản ứng rất kém, làm số người nhiễm virus và số người chết tăng.

Vì sao Mỹ lại phản ứng tệ như vậy sẽ là đề tài nghiên cứu trong nhiều năm, có thể do lãnh đạo kém, tình trạng đảng phái, và người dân không tin chính quyền.

Tuy nhiên, năm 2020 kết thúc với một chỉ dấu tốt, đó là bắt đầu có vaccine ngăn ngừa virus này, được chuẩn thuận trong một thời gian ngắn kỷ lục.

Vấn đề ở đây là phân phối như thế nào để có thể ngăn chặn COVID-19 một cách hữu hiệu, đồng thời có thể chuẩn bị đề phòng một đại dịch kế tiếp vì COVID-19 vẫn tiếp tục có các biến thể khác và tiếp tục lây lan.

Theo đại học Johns Hopkin University, tính đến ngày 31 Tháng Mười Hai, Mỹ có 19.9 triệu người bị nhiễm COVID-19, có 6.4 triệu người hồi phục, và có 344,000 người chết.

Cựu Phó Tổng Thống Joe Biden, người thắng cử tổng thống Mỹ năm 2020. (Hình: AP Photo/Carolyn Kaster)

2-JOE BIDEN THẮNG CỬ TỔNG THỐNG MỸ

Người dân Mỹ rất quan tâm đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, giữa hai ứng cử viên Donald Trump (Cộng Hòa) và Joe Biden (Dân Chủ), và chiến thắng thuộc về vị cựu phó tổng thống.

Bằng chứng là có tới hơn 159 triệu cử tri đi bầu, tương đương 66.7% số cử tri ghi danh, cao nhất kể từ năm 1900.

Trong số này, có hơn 100 triệu người bỏ phiếu sớm, tự đến phòng phiếu hoặc bầu bằng thư. Đây cũng là lần đầu tiên cử tri Mỹ đi bầu trước ngày bầu cử đông như vậy.

Số người bầu bằng thư đông, cộng với tỷ lệ cách biệt sít sao giữa hai ứng cử viên tại một số tiểu bang, cho thấy, phải đợi đến ngày 7 Tháng Mười Một, bốn ngày sau ngày bầu cử, ông Biden mới tuyên bố chiến thắng.

Tuy nhiên, Tổng Thống Donald Trump không công nhận kết quả, và nhất định nói rằng ông thắng, đòi tái kiểm phiếu tại một số tiểu bang, và cho rằng cuộc bầu cử có gian lận làm thay đổi kết quả, mặc dù không đưa ra được bằng chứng thuyết phục.

Ông bắt đầu kiện, khoảng 60 vụ, đòi lật ngược kết quả bầu cử. Tuy nhiên, ông chỉ thắng một vụ không đáng kể, còn lại đều bị tất cả tòa, từ cấp cao nhất đến cấp thấp nhất, ở cả liên bang lẫn tiểu bang, bác bỏ hoặc không xử.

Ngày 14 Tháng Mười Hai, trong tổng số 538 đại cử tri toàn quốc, có 306 người bỏ phiếu cho ông Biden, trong khi chỉ có 232 người bỏ phiếu cho ông Trump. Theo quy định, chỉ cần 270 đại cử tri bầu cho ai đó, người đó đắc cử tổng thống.

Kết quả bầu cử này có thể làm thay đổi chính sách của Mỹ đối với thế giới.

Cảnh sát Trung Quốc đi tuần tại một ngôi chợ của người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương. (Hình: Johannes Eisele/AFP via Getty Images)

3-TRUNG QUỐC “NĂNG ĐỘNG” HƠN

“Năng động một cách chiến lược” là ý tưởng cho rằng kinh tế năng động sẽ giúp Bắc Kinh trở thành một “nhân tố có trách nhiệm” trong chính trường thế giới. Nhưng việc này đã có thể bị trở ngại trong năm 2020. Thành ra, Trung Quốc lấn lướt khắp thế giới, cho dù có ai khó chịu hay không.

Đầu năm 2020, các giới chức Trung Quốc bắt đầu gia tăng chính sách ngoại giao “wolf warrior” năng động hơn, hung dữ hơn (một cách không ngoại giao tí nào) để tấn công các quốc gia và cá nhân mà Bắc Kinh cho rằng họ không tin vào sự mạnh mẽ của Trung Quốc.

Hồi Tháng Tư, Trung Quốc trả đũa Úc bằng một cuộc chiến thương mại, khi quốc gia này yêu cầu điều tra nguồn gốc lây lan COVID-19.

Vào giữa Tháng Sáu, chỉ vài ngày sau khi đạt một thỏa thuận giảm căng thẳng biên giới với Ấn Độ, binh sĩ Trung Quốc mở một cuộc xung đột làm chết 20 binh sĩ đối phương.

Vài tuần sau, Bắc Kinh ban hành đạo luật an ninh đối với Hồng Kông, tiêu diệt phong trào ủng hộ dân chủ tại đây.

Trung Quốc cũng mạnh bạo hơn đối với Đài Loan khi chính quyền Donald Trump gia tăng quan hệ với đảo quốc này, mà Bắc Kinh luôn coi là một tỉnh ly khai của mình.

Trung Quốc tiếp tục đàn áp một cách có hệ thống đối với người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương, qua việc theo dõi, bỏ tù, và buộc lao động khổ sai những ai bị coi là chống lại chế độ.

Cho tới cuối năm, thành công tương đối của Trung Quốc trong việc kiểm soát COVID-19 và kích thích nền kinh tế có vẻ thuyết phục Bắc Kinh rằng họ đang chiến thắng cuộc đối đầu với phương Tây.

Thay vì sợ các giới chức Mỹ kêu gọi các nước khác tách ra khỏi mình, Bắc Kinh từng bước tạo ra “luật chơi riêng” mà tách hay không là do quyết định theo cách của họ.

Cháy rừng ở Úc làm chết 3 triệu thú vật. Trong hình là một con kangaroo chạy trốn hơi nóng cháy rừng. (Hình: Saeed Khan/AFP via Getty Images)

4-KHÍ HẬU THẾ GIỚI TIẾP TỤC BỊ HỦY HOẠI

Khí hậu toàn cầu tiếp tục bị hủy hoại vì các vụ cháy rừng ngày càng lớn, bão táp thường xuyên, và hạn hán kéo dài.

Đầu tiên là Úc, bị một đợt cháy rừng tệ hại nhất trong lịch sử, bao phủ 6% đất nước, làm chết gần 3 triệu thú vật.

Miền Tây Hoa Kỳ cũng có những đám cháy rừng kỷ lục.

Các vùng khác của Mỹ, Trung Mỹ, và Đông Nam Á bị bão táp tàn phá.

Trong khi đó, hạn hán kéo dài tại vùng Tây Nam Hoa Kỳ có thể là tệ hại nhất trong 1,200 năm qua, và hạn hán tại sa mạc Sahara tiếp tục diễn ra.

Đại dịch COVID-19 làm giảm tăng trưởng kinh tế có làm giảm số lượng khí thải vào bầu khí quyển, khoảng 11% tại Hoa Kỳ. Tuy vậy, mức giảm này vẫn không xóa được mức tăng hồi năm 2019, và có thể sẽ tăng trở lại vào năm 2021 khi các hoạt động kinh tế tái hoạt động.

Hồi Tháng Mười Hai, các lãnh đạo thế giới họp trực tuyến, kỷ niệm năm năm Thỏa Ước Khí Hậu Paris được ký, và hứa một cách thuyết phục là sẽ tạo ra một thế giới không bị khí thải ô nhiễm.

Tuy nhiên, để thực hiện các lời hứa này không dễ, và Trung Quốc không bày tỏ tín hiệu cho thấy họ sẽ từ bỏ kỹ nghệ sử dụng than đá làm nguyên liệu, yếu tố chính tạo ra khí thải.

Nói chung, thế giới tiếp tục phá hủy chính môi trường mình đang sống và có thể không còn ngăn lại được nữa.

Biểu tình ở New York, phản đối vụ cảnh sát làm chết George Floyd. (Hình: Bryan R. Smith/AFP via Getty Images)

5-CÁI ĐẦU GỐI CỦA DEREK CHAUVIN VÀ CÁI CHẾT CỦA GEORGE FLOYD

Chủ nghĩa kỳ thị chủng tội bị coi là tội lỗi xuất phát từ Hoa Kỳ, nhưng nó lại lây lan ra khỏi nước Mỹ.

Vào ngày Thứ Hai, 25 Tháng Năm, ngày Lễ Tưởng Niệm, một ngày quốc lễ của Mỹ, ông George Floyd, một người da đen, bị cảnh sát Minneapolis ở Minnesota còng tay ra phía sau vì bị tình nghi sử dụng tờ $20 giả.

Ông Floyd chống cự lại, cảnh sát đè ông xuống đường, hai cảnh sát viên đè lên lưng ông, trong lúc cảnh sát viên thứ ba, ông Derek Chauvin, dùng đầu gối đè lên cổ ông Floyd 8 phút 46 giây, mặc dù ông có nói “Tôi không thở được.”

Sau đó ông Floyd qua đời. Sự việc được người đi đường thu hình lại và truyền lên mạng xã hội.

Vụ này làm người ta nhớ đến những vụ cảnh sát Mỹ trắng hành hung người da đen, làm họ thiệt mạng, giống như các vụ Trayvon Martin, Tamir Rice, và Breonna Taylor.

Sự việc gây ra hàng loạt cuộc biểu tình, và bạo động, khắp nước Mỹ, đòi hỏi phải có một đối thoại để chấm dứt tình trạng kỳ thị chủng tộc có hệ thống, làm tổng thống cũng bị vướng vào luôn, với những phát ngôn kích động, làm cho vấn đề càng tệ hơn.

Thậm chí, người biểu tình còn kéo sập tượng, đòi đổi tên những nơi, dù là trường học hoặc căn cứ quân sự, mang tên những người bị coi là kỳ thị chủng tộc.

Các cuộc biểu tình lan sang những nơi khác trên thế giới, từ Paris (Pháp) tới Nairobi (Kenya) tới Rio de Janeiro (Brazil).

Nhiều người đổ ra đường đòi công lý cho người da đen, kéo sập tượng những người bị coi là kỳ thị.

Thủ Tướng Justin Trudeau của Canada nói: “Kỳ thị chủng tộc là có thật, không chỉ có ở Mỹ mà có cả ở Canada.”

Các quốc gia khác, thường có thành tích vi phạm nhân quyền tồi tệ, ví dụ như Trung Quốc và Iran, nhân dịp này, chỉ trích Mỹ là “đạo đức giả.”

Bất công và kỳ thị vẫn sẽ là một vấn đề của thế giới.

Từ trái, Thủ Tướng Benjamin Netanyahu của Israel, Tổng Thống Donald Trump, và Ngoại Trưởng Abdullah bin Zayed bin Sultan Al Nahyan của UAE tại buổi lễ ký hiệp ước ở Tòa Bạch Ốc. (Hình: Alex Wong/Getty Images)

6-KÝ KẾT 4 HIỆP ƯỚC Ở TRUNG ĐÔNG

Có một điểm sáng trong năm 2020, xuất phát từ vùng Trung Đông nóng bỏng của thế giới.

Vào ngày 13 Tháng Tám, chính quyền Donald Trump thông báo vừa giúp hoàn tất một hiệp ước mà Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập (UAE) công nhận chính quyền Israel, đổi lại, Tel Aviv tạm thời không sáp nhập phần đất West Bank của Palestine.

Vào ngày 11 Tháng Chín, Bahrain thông báo sẽ tham gia hiệp ước này.

Bốn ngày sau, Tổng Thống Donald Trump chủ trì một buổi lễ ký kết hiệp ước ở Tòa Bạch Ốc, và nói ông hy vọng các nước khác sẽ bắt chước để tạo lập “hòa bình thật sự ở Trung Đông.”

Sudan tham gia trong Tháng Mười, và Morocco tham gia vào Tháng Mười Hai.

Vào cuối năm, có nhiều tin đồn cho rằng quốc gia kế tiếp có thể là Saudi Arabia.

Cho dù đây là sự kiện quan trọng, các hiệp ước không giải quyết được vấn đề cốt lõi trong việc cố gắng tạo lập hòa bình cho Trung Đông, cũng như xung đột giữa Israel và Palestine.

Các hiệp ước này không đề cập đến Palestine, và các nhà lãnh đạo Palestine phản đối các hiệp ước này.

Sự kiện ngoại giao này cũng có giá của nó, đó là Mỹ bán một số lượng lớn vũ khí cho UAE và nhiều phần sẽ gây áp lực đối với việc chuyển giao quyền hành trong chính quyền Sudan non trẻ.

Ngoài ra, lý do mà chính quyền Trump mời được Morocco tham gia là Washington phải công nhận chủ quyền của Rabat đối với vùng Western Sahara mà Mỹ từng phản đối trong một thời gian dài, và như vậy có thể gây ra một cuộc xung đột trong khu vực.

Chỉ có thời gian mới cho biết lợi và hại – cái nào nhiều hơn – của các hiệp ước này.

Nhu cầu tiêu thụ dầu hỏa trên toàn cầu giảm vì đại dịch COVID-19. (Hình minh họa: David McNew/Getty Images)

7-GIÁ DẦU GIẢM

Các nhà sản xuất hoặc chế biến dầu hỏa không vui tí nào trong năm 2020.

Đại dịch COVID-19 làm kinh tế toàn cầu khốn đốn, giảm nhu cầu tiêu thụ dầu hỏa.

Nhưng sự tệ hại không dừng ở đó.

Tại một cuộc họp của Tổ Chức Các Quốc Gia Xuất Cảng Dầu Hỏa (OPEC) vào Tháng Ba, Saudi Arabia đề nghị các nước thành viên trong và bên ngoài OPEC giảm mức sản xuất dầu xuống còn 1.5 triệu thùng/ngày để giữ giá.

Nga, quốc gia sản xuất dầu đứng hàng thứ ba thế giới, sau Mỹ và Saudi Arabia, phản đối, chấm dứt chính sách hợp tác kéo dài sáu năm với Saudi Arabia.

Thế là Riyadh phản ứng bằng cách gia tăng mức sản xuất và giảm giá, làm cho giá dầu thế giới giảm mạnh hơn.

Vào Tháng Tư, thị trường dầu hỏa Mỹ bị xuống giá thấp nhất trong lịch sử.

Đến lúc này, các quốc gia OPEC và bên ngoài OPEC đạt một thỏa thuận sản xuất dầu ở mức 9.7 triệu thùng/ngày để chấm dứt cuộc chiến giá dầu.

Đến cuối Tháng Mười Một, giá dầu lên được $47/thùng một thời gian ngắn, và đây là mức cao nhất kể từ Tháng Ba.

Tuy nhiên, ngay cả với mức này, giá dầu vẫn thấp khoảng 30% so với đầu năm, có nghĩa là các quốc gia sản xuất dầu sẽ gặp khó khăn bước vào năm 2021 khi các quốc gia khác chưa hoàn toàn hồi phục kinh tế.

Tướng Qassem Soleimani của Iran, người bị Mỹ ám sát ở Iraq. (Hình: STR/AFP via Getty Images)

8-CĂNG THẲNG GIỮA MỸ VÀ IRAN

Sự thù địch giữa Washington và Tehran trong 40 năm qua vẫn chưa hết.

Vào ngày 3 Tháng Giêng, Mỹ dùng máy bay không người lái ám sát Tướng Qassem Soleimani, tư lệnh lực lượng Quds tinh nhuệ của Lực Lượng Vệ Binh Hồi Giáo Iran, ngay sau khi ông này đến thủ đô Baghdad của Iraq.

Iran trả đũa trong vòng hai tháng sau đó, bằng cách bắn hỏa tiễn vào các căn cứ của Mỹ ở Iraq, làm hàng chục binh sĩ Mỹ bị thương và làm chết nhiều binh sĩ Iraq.

Căng thẳng gia tăng trở lại vào Tháng Tư khi những chiếc xuồng cao tốc của Iran gây rối các chiến hạm Mỹ trong vùng vịnh Persian Gulf, làm Tổng Thống Donald Trump phải tweet ra là ông sẽ cho “bắn chìm” những xuồng này nếu họ cứ tiếp tục.

Iran đáp trả bằng cách đe dọa sẽ tiêu diệt tàu chiến Mỹ.

Trong thời gian này, Iran lần đầu tiên phóng vệ tinh quân sự vào không gian, làm cho Mỹ lo lắng hơn là Tehran có thể vừa chế được hỏa tiễn tầm xa.

Trong lúc tình hình bắt đầu lắng đọng vào Tháng Sáu, thì Mỹ lại đưa ra lệnh cấm vận mạnh mẽ hơn đối với Iran, cho dù Liên Âu kêu gọi hai bên kiềm chế vì đại dịch COVID-19 đang hoành hành.

Căng thẳng lại gia tăng trở lại vào cuối Tháng Mười Một, khi một khoa học gia nguyên tử hàng đầu của Iran bị ám sát, có thể là do Israel thực hiện.

Tehran phản ứng lại bằng cách rút bớt một số điều khoản trong thỏa thuận nguyên tử được ký với một số quốc gia lớn trên thế giới hồi năm 2015.

Nếu Iran hoàn toàn rút ra khỏi thỏa thuận này vào đầu năm 2021, các nhà ngoại giao thế giới sẽ điên đầu luôn.

Người dân Belarus ở thủ đô Minsk biểu tình phản đối Tổng Thống Alexander Lukashenko. (Hình: Sergei Gapon/AFP via Getty Images)

9-DÂN BELARUS BIỂU TÌNH ĐÒI BẦU CỬ CÔNG BẰNG VÀ TỰ DO

Trong mấy năm qua, người ta nói nhiều về dân chủ ngày càng xuống dốc. Người dân Belarus có vẻ không màng tới.

Vào ngày 9 Tháng Tám, Tổng Thống Alexander Lukashenko của Belarus, một người được coi là “nhà độc tài cuối cùng của Châu Âu,” tuyên bố ông thắng cử 80% số phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống, tiếp tục một nhiệm kỳ sáu năm nữa.

Ngay lập tức, hàng ngàn người đổ ra đường biểu tình phản đối, cho rằng đây là cuộc bầu cử gian lận, và họ tiếp tục biểu tình qua tới mùa Đông.

Trong cuộc bầu cử này, ông Lukashenko thành công trong việc ngăn cản nhiều người ra ứng cử với ông.

Phía đối lập sau đó ủng hộ bà Svetlana Tikhanovskaya. Bà này có chồng là một YouTuber nổi tiếng và là ứng cử viên hàng đầu cho tới khi bị Tổng Thống Lukashenko cho người bắt.

Sau đó, bà Tikhanovskaya phải lưu vong sau khi ông Lukashenko tuyên bố chiến thắng.

An ninh Belarus bắt khoảng 17,000 người, trong số này, nhiều người bị đánh đập dã man.

Đáp lại tình trạng này, Liên Âu, Anh, và Mỹ đưa ra một loạt trừng phạt đối với Belarus, yêu cầu tổ chức một cuộc bầu cử mới.

Tuy vậy, ông Lukashenko vẫn “bình chân như vại,” chống lại người biểu tình, vì lực lượng an ninh của ông được Nga hỗ trợ. Thế nhưng, đến cuối năm, nhiều người nghĩ rằng lực lượng an ninh của ông Lukashenko sẽ bắt đầu tan rã.

Tình trạng bất ổn ở Belarus có thể bùng phát trở lại vào năm 2021.

Tổng Thống Donald Trump cầm tờ báo Washington Post đăng tin ông được Thượng Viện tha bổng. (Hình: Drew Angerer/Getty Images)

10-THƯỢNG VIỆN MỸ THA BỔNG TỔNG THỐNG TRUMP

Thông thường, chuyện xét xử để truất phế tổng thống Mỹ sẽ là sự kiện đáng chú ý nhất trong năm.

Nhưng trong năm 2020, chuyện này chỉ đứng hạng 10 trong “Top Ten.”

Như vậy, ông Donald Trump là tổng thống thứ ba trong lịch sử, cùng với Andrew Jackson và Bill Clinton, bị Hạ Viện truất phế.

Hạ Viện truất phế ông Trump vì (1) lạm dụng quyền lực và (2) cản trở Quốc Hội.

Phiên xử tại Thượng Viện ngày 16 Tháng Giêng do Chủ Tịch Tối Cao Pháp Viện John Roberts chủ tọa.

Điều đáng chú ý nhất có lẽ là việc Thượng Viện bỏ phiếu “không kêu nhân chứng ra khai” hoặc “điều tra thêm” sau khi bên Hạ Viện (bên công tố) và luật sư của tổng thống (bên bào chữa) trình bày sự việc.

Vào ngày 5 Tháng Hai, Thượng Viện bỏ phiếu tha bổng Tổng Thống Trump.

Với tội danh thứ nhất, tất cả 47 thượng nghị sĩ Dân Chủ và một thượng nghị sĩ Cộng Hòa (Mitt Romney-Utah) bỏ phiếu có tội, 52 người Cộng Hòa bỏ phiếu không có tội.

Với tội danh thứ nhì, tất cả 47 người Dân Chủ bỏ phiếu có tội, trong khi tất cả 53 người Cộng Hòa bỏ phiếu không có tội.

Ngày hôm sau, Tổng Thống Trump tuyên bố chiến thắng, nói rằng vụ truất phế ông là “ma quỷ” và những người đảng Dân Chủ là “vô cùng xấu xa.” (Đỗ Dzũng)

—————

Theo: nguoi-viet.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *