Afghanistan ‘đi dễ, khó về’

  • by

Vann Phan / Người Việt

SANTA ANA, California (NV) – Từ cuối thế kỷ 20, trong cộng đồng người Việt hải ngoại đã có câu nói sau đây về sức hấp dẫn của tiểu bang California không chỉ đối với người Mỹ gốc Việt mà còn đối với Việt kiều. từ khắp nơi trên thế giới đến thăm Golden State và Little Saigon, thủ đô của người Việt tị nạn tại Hoa Kỳ: “Cali đi dễ, khó về / Trai về có vợ, gái về có con…”

Tổng thống Joe Biden chuẩn bị phát biểu về việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, ngày 14 tháng 8 năm 2021. (Ảnh: Andrew Harnik / Pool / AFP qua Getty Images)

Thế mới nói, về thăm Cali thì dễ, nhưng nếu ai đó đang có ý định về nước chắc chắn sẽ gặp khó khăn về tình cảm, chẳng hạn trai đã nhớ gái Cali. Người vợ xinh xắn đã ra đi giờ không biết thế nào, còn các cô gái nếu không ở lại vùng đất ấm này thì cũng chỉ biết bồng con về nhà ngoại vì tình yêu tha thiết của các chàng trai. Cậu Cali bụ bẫm đã ra hoa, kết trái không ngon …

Tuy nhiên, trong trường hợp của Afghanistan, việc các đế quốc tầm cỡ như Liên Xô và Mỹ đều thất bại trong việc rời quốc gia Tây Nam Á này sau những cuộc chinh phạt tương đối dễ dàng, thật “khó có thể quay lại”. không có nghĩa là “không thể rời xa” như những chàng trai cô gái Việt Nam kể trên khi phải rời Cali.

“Khó về” ở đây có nghĩa là cả Liên Xô và Mỹ đã phải tính toán việc rút lui sao cho trọn vẹn danh dự của một cường quốc, và nhất là không để lại những hậu quả tai hại có thể xảy ra. có khả năng đánh mất nguyên nhân của sự can thiệp của họ ở Afghanistan trong 10 hoặc 20 năm, “điều mà cả Liên Xô và Hoa Kỳ đều không thể làm được.

Afghanistan, mồ chôn của các đế chế

Trong một bài báo có tiêu đề “Afghanistan: Nghĩa địa của những đế chế” đăng trên mục tiếng Việt của BBC ngày 15/8/2021, Tiến sĩ Nguyễn Phương Mai của Đại học Khoa học Ứng dụng Amsterdam, Hà Lan, cho rằng Afghanistan chính là nơi chôn nhau cắt rốn. mặt đất của các đế chế cổ đại, bao gồm Đế quốc Anh (cuối thế kỷ 19), Liên Xô (cuối thế kỷ 20) và Hoa Kỳ (đầu thế kỷ 21).

Theo tác giả, vào thế kỷ 19, Afghanistan là một vùng đất hiểm trở với hơn 20.000 cộng đồng làng nhỏ, sống tách biệt như những vương quốc Hồi giáo nhỏ bé. Vùng đất rộng lớn, nghèo nàn, không có tài nguyên và ít biển đó nằm giữa Nga và Ấn Độ, khi đó còn là thuộc địa của Anh. Cả Anh và Nga đều lo sợ rằng bên kia sẽ sử dụng Afghanistan làm bàn đạp để tấn công họ. Nỗi sợ hãi đó đã khiến người Anh đưa quân vào Afghanistan, và sau một cuộc chiến cam go, phải rút lui với nhiều tổn thất.

Vào thế kỷ 20, Afghanistan đã trở thành mồ chôn của một đế chế thứ hai, Liên Xô. Cộng sản Liên Xô, quá lo sợ trước sự suy yếu của chính phủ thân Cộng sản ở Afghanistan, đã xâm lược đất nước và vấp phải sự kháng cự quyết liệt của quân du kích mujahideen Hồi giáo. Sau 10 năm can thiệp và rút quân, từ năm 1979 đến năm 1989, cuộc chiến ở Afghanistan đã cướp đi sinh mạng của 15.000 binh sĩ Liên Xô.

Năm 2001, Hoa Kỳ xâm lược Afghanistan sau khi lực lượng khủng bố Hồi giáo, do Osama bin Laden và tổ chức khủng bố Taliban kiểm soát, cướp máy bay thương mại của Mỹ và sau đó thực hiện một vụ tấn công liều chết vào thành phố. Thành phố New York, Washington DC và Philadelphia, khiến 3.000 người Mỹ thiệt mạng.

Vào tháng 8 năm nay, sau 20 năm chiếm đóng và bình định Afghanistan mà không đạt được kết quả như mong muốn, quân đội Mỹ và các đồng minh NATO của họ đã phải gấp rút rút lui, trong khi lực lượng Taliban đã đánh chiếm mọi thành phố và tỉnh thành, hàng trăm nghìn người phải bỏ chạy tán loạn trong cơn hoảng loạn, tạo ra một cuộc khủng hoảng tị nạn chưa từng có ở Trung Đông. Afghanistan, một lần nữa, đã trở thành nơi mà các đế quốc đưa quân vào, chỉ để trốn thoát trong màu sắc thất bại.

Tình hình hiện tại ở Afghanistan

Mặc dù đã chiếm được chính quyền ở Kabul, nhưng việc quản lý Afghanistan với 38 triệu dân tỏ ra vượt quá khả năng của lực lượng vũ trang Taliban vốn chỉ quen chiến đấu nhưng nay phải trở về từ vùng núi để quản lý các tỉnh. Pháo đài. Theo một bài báo của BBC, vào ngày 8/9/2021, Taliban đang phải giải quyết các vấn đề như kiểm soát hàng nghìn km biên giới và nuôi hai triệu trẻ em suy dinh dưỡng, trong khi nguồn dự trữ 9,3 tỷ USD của Afghanistan vẫn chưa thể rút ra vì bị Mỹ phong tỏa. .

Nguồn tiền tái thiết từ Liên minh châu Âu (EU) đã bị ngừng, và các nước trong khối này, đứng đầu là Đức, chủ trương chỉ nhận tiền để giải quyết các vấn đề trước mắt, như cứu người bị mắc kẹt ở Afghanistan vì lý do nhân đạo. Bất kỳ thỏa thuận tài chính và thương mại nào với chính quyền mới sẽ phụ thuộc vào các giao dịch của Taliban với người dân trong nước và với các đối tác nước ngoài.

Hơn nữa, các phương tiện truyền thông quốc tế còn cho rằng “địa ngục trần gian” đang ở trước mắt người dân Afghanistan. Nếu cộng đồng quốc tế không thống nhất được kế hoạch cứu trợ khẩn cấp, trong vòng vài tháng tới hàng triệu người Afghanistan sẽ chết đói vì thiếu lương thực, đặc biệt là bột làm bánh mì. Afghanistan, thời tiết ấm áp của mùa thu đang chuyển lạnh. Ở nhiều khu vực, hạn hán đã bắt đầu hoành hành, làm tăng thêm nỗi tuyệt vọng của người dân Afghanistan, những người sống trong cảnh thiếu thốn mọi loại hàng hóa và dịch vụ dưới chế độ Taliban.

Tại sao Mỹ và NATO phải rời Afghanistan?

Những sự kiện sau đây có thể giải thích tại sao Hoa Kỳ và NATO vẫn kiên trì và cuối cùng phải rời khỏi Afghanistan:

Thứ nhất, sau 20 năm chiếm đóng và bình định Afghanistan, Mỹ và các đồng minh vẫn chưa thể giúp đất nước này đoàn kết các bộ tộc sống xa nhau từ xa xưa và bầu ra một chính phủ hiệu quả ở Afghanistan. Kabul để điều hành chính phủ, để bạn bè từ Mỹ và châu Âu không biết khi nào họ có thể rời khỏi Afghanistan mà không để đất nước rơi vào tay các nhóm khủng bố ở Afghanistan như Taliban, al-Qaeda và Taliban. -Qaida và ISIS.

Thứ hai, tham vọng phi hạt nhân hóa Afghanistan theo mô hình phương Tây đã không thành công, do ảnh hưởng thần quyền của người Hồi giáo quá mạnh đối với người dân nước này, dù họ là người Sunni hay Shi theo đạo Hồi. ‘ITE.

Thứ ba, chi phí cho sự can thiệp kéo dài của Hoa Kỳ và các đồng minh của họ tại Afghanistan (như Anh, Đức, Ý, Canada, Úc, New Zealand, v.v.) đã quá cao. Theo ước tính của Đại học Borown ở Providence, Rhode Island, đến năm 2021, cuộc chiến ở quốc gia Tây Nam Á này đã tiêu tốn 2,261 tỷ USD, trong đó 530 tỷ USD trả lãi cho các khoản vay và 296 tỷ USD trả lãi. quyền lợi cho cựu chiến binh. Trong số các đồng minh NATO, riêng Anh bị thiệt hại nhiều nhất, lên tới 40 tỷ bảng Anh, tương đương 54 tỷ USD. Chẳng phải các quốc gia phương Tây phải ở lại mãi mãi để giữ nhà và phục vụ người Afghanistan?

Thứ tư, sự trở mặt của các cường quốc không cho phép Mỹ và các nước NATO rời Afghanistan mà không mang lại sự ổn định nào cho quốc gia này. Sau khoảng một thập kỷ kiên nhẫn với Afghanistan, các nhà lãnh đạo Mỹ, cả Đảng Cộng hòa và Dân chủ, đang bắt đầu thấy Afghanistan đang trở thành “vũng lầy của chúng ta” ở một vùng đất xa xôi hơn rất nhiều so với phần còn lại của thế giới. Việt Nam thế kỷ trước cũng vậy. Cuối cùng, cả Mỹ và các đồng minh phương Tây đều phải chọn giải pháp “liều mình nhắm mắt đưa chân xem Đạo có thể xoay chuyển đến đâu” mà đành phải rời Afghanistan.

Thứ năm, cả hai tổng thống của Đảng Cộng hòa và Dân chủ, Donald Trump và Joe Biden, đã quyết định dứt khoát rằng Hoa Kỳ phải rút khỏi Afghanistan, chậm nhất là 20 năm sau cuộc xâm lược Afghanistan. Đội Mỹ đã đặt chân đến đất nước này, để có thể giải quyết dứt điểm cuộc chiến ở nước ngoài dài nhất mà Mỹ từng tham gia trong lịch sử.

Thay vì kết thúc

Tiến trình rút quân không suôn sẻ của Mỹ khỏi thủ đô Kabul của Afghanistan vào tháng 8 năm nay, trong đó quân đội Mỹ đã phải chịu một số thương vong trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến, cộng với những lời phàn nàn của các đồng minh NATO rằng họ không được thông báo đầy đủ. về sự phát triển này, đã bị chính quyền Biden ở cả Hoa Kỳ và Châu Âu chỉ trích.

Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth (D-Illinois), một cựu chiến binh trong chiến tranh Iraq, cho rằng chính vì lợi ích an ninh quốc gia to lớn của Mỹ, không nên để Mỹ để cho chính phủ thân Mỹ ở Kabul và Afghanistan sụp đổ. đã trở thành thánh địa của những kẻ khủng bố Hồi giáo.

Ông Bernard Henri-Levi, trong một bài báo trên tờ The Telegraphu của Anh, ngày 12/11/2021, cho rằng không cần thiết Mỹ phải rút quân khỏi Afghanistan ngay lúc này, cho rằng số lượng lính Mỹ tại nước này là không đủ. Số lính Mỹ đóng ở Afghanistan chỉ bằng 1/20 số lính Mỹ có mặt tại Nhật Bản, 1/10 số lính Mỹ ở Đức, và ít hơn số lính Mỹ hiện đóng ở các nước như Italia. , Tây Ban Nha và Hàn Quốc. , và bạn.

Hơn nữa, từ năm 2014 đến tháng 8 năm 2021, các lực lượng Mỹ (cũng như các đồng minh NATO của họ) tại Afghanistan không còn đóng vai trò chiến đấu mà chỉ hiện diện để huấn luyện quân đội Afghanistan và ngăn chặn giao thông đường không. để lực lượng Taliban tiến lên đánh chiếm thủ đô Kabul và các tỉnh, thành phố trọng điểm khác.

Các chiến binh Taliban cưỡi trên một chiếc Humvee bị quân đội chính phủ Afghanistan tịch thu ở tỉnh Jalalabad, ngày 15 tháng 8 năm 2021. (Ảnh: AFP qua Getty Images)

Tuy nhiên, có một số lo ngại sau khi Hoa Kỳ và các đồng minh phương Tây rút khỏi Afghanistan.

Thứ nhất, do thời gian quá gấp gáp, Mỹ đã để lại cho Taliban một số lượng lớn vũ khí tối tân, bao gồm máy bay ném bom, trực thăng vũ trang, pháo binh, xe tăng, xe quân sự và hàng nghìn bộ kính nhìn đêm hồng ngoại, với nguy cơ những vũ khí có thể rơi vào tay Nga và Trung Quốc, hai đối thủ đáng gờm hiện nay của Mỹ và NATO.

Thứ hai, một rủi ro lớn hơn nữa là Trung Quốc rất có thể sẽ thay thế Mỹ và trở thành đế chế thứ tư sử dụng lãnh thổ Afghanistan để bành trướng thế lực. Trung Quốc là một cường quốc vừa giàu mạnh, vừa thực dụng, nhưng cũng là một nhà nước độc tài, chuyên quyền, có bề dày kinh nghiệm trong việc kiểm soát và đàn áp các nhóm Hồi giáo trong tay, như họ đã thể hiện. và đang làm với người Duy Ngô Nhĩ trên đất nước của họ. (Vann Phan) [qd]

————————–
Theo: nguoi-viet.com
[^^1]
[^^2]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *