Nữ văn sĩ Việt lai, từng không rành tiếng Anh, ‘ươm mầm’ thế hệ văn sĩ trẻ ở Mỹ

  • by

Trà Nhiên / Người Việt

SAN FRANCISCO, California (NV) – Năm 19 tuổi, cô Isabelle Thuy Pelaud, cha là người Pháp và mẹ là người Việt Nam, từ Pháp sang Mỹ nhập cư với mong muốn mãnh liệt: “Thay đổi”.

Giáo sư Isabelle Thuy Pelaud là người tiên phong xuất bản sách về văn học người Mỹ gốc Việt. (Hình ảnh: Isabelle Thuy Pelaud cung cấp)

Từ một cô gái trẻ không rành tiếng Anh, vất vả mưu sinh bằng nghề bán máy tính cũ trên đường Bolsa, Little Saigon, đầu những năm 1980, gần 40 năm sau, cô đã “thay đổi” nhiều… chính mình với định kiến ​​“trọng nam khinh nữ”. và coi thường phụ nữ. “

Đó là câu chuyện của một nữ nhà văn kiêm giáo sư tại Khoa Nghiên cứu người Mỹ gốc Á tại Đại học Bang San Francisco. Cô cũng là CEO của DVAN (Diasporic Vietnam Artist Network) – một tổ chức văn học nghệ thuật “ươm mầm” cho các nghệ sĩ và tác giả trẻ Việt Nam – do cô đồng sáng lập với nhà văn Việt Thanh Nguyễn, một giáo sư đại học. Đại học Nam California và là người Việt Nam đầu tiên đoạt giải Pulitzer trong lĩnh vực văn học.

“Tuổi thơ dữ dội” của một cô gái Pháp gốc Việt

Khi được hỏi về ý nghĩa của chữ “Thụy” trong tên Isabelle Thuy Pelaud, nữ giáo sư chỉ cười và nói: “Tôi không biết, bố tôi đặt tên như vậy!”

“Cha tôi là người Pháp. Anh ấy sang Việt Nam dạy học và sau đó gặp mẹ tôi, một trong những học trò của anh ấy. Một thời gian sau, anh đưa cô ấy sang Pháp sinh sống ”, vị giáo sư sinh năm 1965 nhớ lại.

Isabelle hay Isa tiếp tục: “Mẹ tôi có một cuộc sống chật chội ở Pháp và luôn rất sợ bố tôi, người hơn bà 30 tuổi và rất gia trưởng”.

Cô kể lại rằng mẹ cô không có bạn bè và người thân, không thể đi làm, đi đâu cũng phải về đúng giờ.

Như “con chim sổ lồng”, cuộc đời cứ thế trôi qua cho đến đời con gái.

Là một cô bé lớn lên tại một ngôi làng nhỏ ở miền Nam nước Pháp, tuổi thơ của Isa gặp rất nhiều thăng trầm.

Giống như mẹ cô, cô bị phân biệt đối xử, bị coi thường vì là phụ nữ, bị bạn bè đồng trang lứa cô lập vì bản sắc châu Á “ngoại lai” giữa những đứa trẻ thuần Pháp.

“Tôi bị bắt nạt từ khi học mẫu giáo nên tôi luôn tự ti và luôn cô đơn. Sự cô độc tiếp tục khiến tôi nói lắp khi lớn lên, ”Isa kể lại.

Sự đơn độc dần khiến cô trở thành “bạn” với sách và bắt đầu viết.

“Tôi nhớ khi còn học trung học, tôi đã đạt điểm rất cao về môn văn, nhưng tôi đã bị một cậu bé trong lớp phản đối,” Isa nói.

“Làm thế nào mà cô ấy trông không giống một người Pháp lại đạt điểm cao trong lớp học tiếng Pháp?” cô kể lại sự hoài nghi của người bạn cùng lớp.

Cô tiếp tục khi giáo viên hỏi cả lớp, “Ai tin vào anh ta, hãy giơ tay lên … và mọi người đều giơ tay đồng ý.”

Sự việc đó khiến cô đau đớn và tự thu mình vào trong “vỏ ốc” cô đơn.

Mất tự tin, cậu học sinh cố tình nộp tờ giấy trắng mỗi khi đến giờ tiếng Pháp.

Từ một học sinh giỏi luôn đạt điểm A, cô “tụt dốc” xuống điểm F, rồi… ở lại lớp.

“Bắt nạt học đường khiến tôi không ham học,” cô buồn bã nói. “Tôi chỉ muốn mọi người để tôi yên.”

Khi về đến nhà, cô lại phải đối mặt với một vấn đề khác.

Trong một bài phỏng vấn của một cây viết có nickname “Bất cứ khi nào” đăng trên diễn đàn của DVAN, cô chia sẻ rằng nhà cô không những không có tiếng cười mà còn không có tiếng TV, tiếng nhạc vì có bố. hoàn toàn không được phép.

“Dùng bữa với bố khiến tôi vừa sợ vừa lo lắng, vì vậy tôi thường không nói gì cả,” Isa nói trong cuộc phỏng vấn.

Trải qua những chuyện không mấy êm đềm thời thơ ấu, sau này khiến cô ngại phát biểu khi ngồi chung bàn họp, hay trong bữa ăn với đồng nghiệp.

Chứng kiến ​​sự cam chịu mà mẹ phải trải qua với cuộc sống hạn hẹp ở Pháp, cùng với nỗi nhớ “muốn quên”, cô gái trẻ dần ý thức được sự bất bình đẳng giới.

Chân dung nữ nhà văn thời trẻ (Ảnh: Isabelle Thuy Pelaud cung cấp)

“Thay đổi” định kiến

Sống ở Mỹ từ năm 1984, Isa nhận thấy định kiến ​​đối với đàn ông không khác nhiều so với Pháp.

Cũng giống như cô bạn học cũ nghi ngờ tài năng viết lách của cô, nên ở Mỹ… không ai nhận ra tài năng nói tiếng Anh lơ lớ của cô gái lai Pháp.

Biến định kiến ​​thành thử thách, cô gái quyết “thay đổi” thói quen “coi thường phụ nữ” khập khiễng.

Cô ấy đã cải thiện tiếng Anh của mình và chăm chỉ học đại học cộng đồng, cùng với việc làm việc toàn thời gian. Với sự khuyến khích của giáo viên văn học của mình, cô đã được nhận vào UC Berkeley danh giá.

“Lúc đó, tôi học đạo diễn phim tài liệu vì tôi muốn đi khắp nơi để kể những câu chuyện về người thật, việc thật, nhưng ước mơ đó nhanh chóng tan biến khi tôi kết hôn”, Isa kể lại.

“Chồng tôi không ủng hộ ước mơ làm phim của vợ dù tôi đã được nhiều trường điện ảnh nhận vào học”, cô buồn bã nói.

Cô cho biết, từ khi làm vợ, làm mẹ, cô đã hy sinh ước mơ của mình để ủng hộ sự nghiệp của chồng.

Suy ngẫm một lúc, cô ấy nói, “Dần dần, tôi cảm thấy giống như mẹ của mình.”

Cô tiếp tục: “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ học văn học Anh vì tiếng Anh không phải là ngôn ngữ mẹ đẻ của tôi, nhưng tôi đã quyết định thực hiện thử thách mới này”.

Dù có bằng tiến sĩ Dân tộc học, giảng dạy tại một trường đại học danh tiếng, là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu, sách vở, đạt nhiều giải thưởng văn học nhưng vị giáo sư này vẫn không thể “thoát” được định kiến. khinh thường phụ nữ. “

Nhận thấy sự khan hiếm tác phẩm của các nhà văn nữ gốc Á, đặc biệt là gốc Việt, Giáo sư Isa đã mạnh dạn biên tập bản thảo cho tuyển tập văn học nghệ thuật của các tác giả nữ Đông Nam Á.

“Khi gửi bản thảo, nhà xuất bản thẳng thừng từ chối, nói rằng phụ nữ trong văn học ‘không tồn tại’, giáo sư nói.

“Họ nghĩ phụ nữ không phải là đối tượng đáng học,” cô cáu kỉnh nói. Giá trị, phẩm chất và tài năng của người phụ nữ hoàn toàn bị lu mờ trong xã hội này ”.

Vì vậy, bà Isa quyết tâm chứng minh ngược lại bởi nếu “không nói về những người phụ nữ tài năng này, họ sẽ mãi mãi ‘không tồn tại'”.

“Tôi muốn thay đổi quyết định của mình,” cô nhấn mạnh.

Năm 2014, cô đồng biên tập và xuất bản “Biên giới rắc rối: Tuyển tập Văn học và Nghệ thuật của Phụ nữ Đông Nam Á ở Diaspora”, một tuyển tập thơ, truyện ngắn, ảnh và tranh nghệ thuật của các nữ nghệ sĩ Việt Nam, Campuchia, Lào, Thái Lan , và Philippines.

Tuyển tập đã được giới văn học đánh giá cao và đã giành được giải “Tác phẩm xuất sắc được bình chọn” vào năm 2014 và giải “Sách đồng” vào năm 2015.

Ngoài ra, cô còn là thành viên của “She Who Has No Master”, một hiệp hội văn học nghệ thuật của các nữ tác giả, nghệ sĩ và nghệ sĩ gốc Việt.

Bà Isa (bìa trái) và gia đình khi lần đầu tiên “đặt chân” đến Mỹ năm 1984. (Ảnh: Isabelle Thuy Pelaud cung cấp)

Tiên phong trong việc phát triển văn học Mỹ gốc Việt

Trong hơn 20 năm, những nghiên cứu và công trình của Giáo sư Isa gắn liền với sự kết hợp giữa văn học và nghệ thuật Việt – Mỹ.

Năm 2011, cô xuất bản cuốn sách “This Is All I Choose to Tell: History and Hybridity in Vietnamese American Literature”, được coi là cuốn sách đầu tiên nghiên cứu tỉ mỉ về văn học Mỹ gốc Việt.

Cuốn sách nêu bật những phức tạp và mâu thuẫn của những người Mỹ gốc Việt sống ở Hoa Kỳ. Trong cuốn sách, bà cũng đưa ra thách thức rằng: Liệu có thể tách cụm từ “người Mỹ gốc Việt” ra khỏi từ “chiến tranh” mà không làm mất đi giá trị vốn có của nó?

Để tâm đến việc các nhà văn Việt Nam bị “ngó lơ” ở Mỹ, cô quyết định gọi điện cho người bạn sinh viên của mình, Giáo sư Việt Thanh Nguyễn.

Vào thời điểm đó, cả hai đều là thành viên của Ink & Blood, một tổ chức chuyên nói về thơ của các tác giả trẻ, mà cả hai cùng tham gia vào đầu những năm 1990.

Năm 2007, hai giáo sư gốc Việt thành lập DVAN với mục đích tạo diễn đàn trao đổi văn học nghệ thuật, hỗ trợ và bồi dưỡng tác phẩm của các tác giả, nghệ sĩ gốc Việt.

Sau 14 năm, DVAN đã phát triển hơn nữa khi các tác giả mà nó hỗ trợ ngày càng tạo được tiếng vang trong giới văn học Mỹ.

DVAN cũng được hỗ trợ kinh phí từ Giải thưởng MacArthur của nhà văn Việt Nam Thanh Nguyễn và Quỹ Surdna, cùng với sự hỗ trợ tài chính từ cộng đồng.

DVAN, một tổ chức sắp được thuê bởi những người làm việc phi lợi nhuận, có rất nhiều chương trình để “nuôi dưỡng” một thế hệ nhà văn trẻ. Tổ chức này cũng tài trợ cho một số dự án tại Khoa Dân tộc học của Đại học Bang San Francisco, nhằm đào tạo sinh viên trở thành những nghệ sĩ và nhà lãnh đạo cộng đồng trong tương lai.

Ngoài ra, DVAN có chương trình xuất bản riêng và còn hợp tác với các nhà xuất bản khác để cùng xuất bản các tác phẩm của các tác giả DVAN.

Bà Isa (thứ hai từ trái sang) cùng gia đình và con trai trong lễ tốt nghiệp Tiến sĩ ngành Dân tộc học của UC Berkeley. (Hình ảnh: Isabelle Thuy Pelaud cung cấp)

Vượt qua những khó khăn trong cuộc sống

Cuộc đời của nhà văn có nhiều thăng trầm. Đôi khi bà Isa thăng hoa với ý tưởng tuôn trào của một nhà văn, nhưng cũng có lúc bà không nghĩ ra được chữ nào.

Cô tâm sự rằng mình cạn kiệt ý tưởng, đầu óc trống rỗng, rất lâu mới tìm lại được cảm hứng viết.

“Tôi đã từng cảm thấy nhàm chán với những điều xảy ra trong cuộc sống của mình. Sau đó, tôi tham gia một lớp học ‘chữa bệnh’ như một cách để ‘lấy lại cảm xúc’, và cũng nhờ tâm sự với những người bạn tốt, tôi dần thoát ra khỏi ‘hố sâu’ đó “, cô nói.

Trong khi mẹ cô sống một cuộc đời cam chịu thì Isa lại hoàn toàn khác.

Khi chồng quyết định sống thật với giới tính của mình, cô ấy tự nguyện buông tay, chấm dứt cuộc hôn nhân để hai người không bị ràng buộc, và… cũng là để giải thoát cho chính mình.

Hiện tại, nhà văn Isabelle Thuy Pelaud đang thực hiện một cuốn tiểu thuyết về mẹ mình, có tựa đề “Lâu đài của mẹ tôi” và một tác phẩm khác mà cô đồng biên tập là “On Being a Writer: Vietnamese Diaspora in Dialogue”. ”

Cô Isa cho biết, ngoài công việc giảng dạy, cô dành phần lớn thời gian để điều hành DVAN vì đó không chỉ là niềm vui mà còn là đam mê của cô.

Bà Isa (hàng trên, bìa trái) và một số nhà văn nữ Việt Nam của DVAN tại hội thảo thơ tại Thư viện Hoa Kỳ, Paris, Pháp. (Hình ảnh: Facebook Isabelle Thuy Pelaud)

Là con gái lai giữa Pháp và nhập cư ở Mỹ, cô từng tự ti về sự “khác người” của mình và luôn đấu tranh với suy nghĩ phải “hòa nhập” vào xã hội.

Vì vậy, cô Isa luôn khuyên các học sinh và thế hệ sau rằng: “Đừng lo lắng về sự ‘khác biệt’ của màu da, tôn giáo, văn hóa, hay những ý tưởng viết mà bạn cho là có phần ‘không giống ai’.”

“Chính sự“ không giống ai ”đó là nguyên nhân tạo nên sự khác thường trong tác phẩm của một nhà văn,” cô bày tỏ. [đ.d.]

Liên hệ tác giả: [email protected]

————————–
Theo: nguoi-viet.com
[^^1]
[^^2]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *