Abdulrazak Gurnah, nhà văn Phi Châu đoạt giải Nobel Văn Chương 2021

Trần Doãn Nho / Tiếng Việt

KENNEDALE, Texas (NV) Việc bất ngờ đoạt giải Nobel Văn học gần như là một “truyền thống” của Viện Hàn lâm Thụy Điển. Bản thân nhà văn đoạt giải năm 2021 cũng bất ngờ.

Nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Ảnh: Tolga Akmen / AFP qua Getty Images)

Giải Nobel 1974 được trao cho hai tác giả vô danh người Thụy Điển là Eyvind Johnson và Harry Martinson, thay vì một trong những tác giả nổi tiếng lúc bấy giờ là Vladimir Nobokov (người Mỹ gốc Nga), Graham Greenne (Anh) hay Saul Bellow (Anh). Canada).

Giải Nobel 1997 được trao cho Dario Fo (Ý), một tác giả nhẹ ký thay cho một trong hai nhà văn nổi tiếng là Salman Rushdie (người Anh gốc Ấn) và Arthur Miller (Mỹ).

Nhiều người tréo ngoe nhất là: Nobel 2015 được trao cho Svetlana Alexievich (Belarus), một nhà báo và Nobel 2016 được trao cho Bob Dylan (Mỹ), một nhạc sĩ kiêm ca sĩ.

Trong Thông cáo Báo chí ngày 7 tháng 10 năm 2021, Viện Hàn lâm Thụy Điển đã công bố trao Giải Nobel Văn học năm 2021 cho nhà văn Abdulrazak Gurnah, “vì cái nhìn sâu sắc và nhân ái của ông về những hình ảnh của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong hố sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa. ”

Để rồi một lần nữa, giới văn học phải sửng sốt!

Trong danh sách 42 nhà văn hàng đầu thế giới do công ty cá cược giải Nobel Văn học Ladbrokes (Anh) tổng hợp thường niên, không có tên của Abdulrazak Gurnah.

Đứng đầu danh sách này là những nhà văn xứng đáng đoạt giải Nobel nhờ sự nghiệp văn chương phong phú như Annie Ernaux (Pháp), Ngugi wa Thiong’o (Kenya), Haruki Murakami (Nhật Bản), Margaret Atwood (Canada) . ), Anne Carson (Canada), Jamaica Kincaid (Antigua và Barbuda), Lyudmila Ulitskaya (Nga), Maryse Condé (Guadeloupe, Pháp), Peter Nadas (Hungary), Jon Fosse (Na Uy).

Bản thân nhà văn Abdulrazak Gurnah cũng rất sốc khi nhận được điện thoại từ Viện hàn lâm thông báo mình đã đoạt giải khi đang vào bếp.

Nói với Reuters trong một cuộc phỏng vấn sau đó, ông nói: “Tôi coi đó là một trò đùa. Những tin tức kiểu này về ai sẽ giành giải đã được nghe trong nhiều tuần, thậm chí có thể cả tháng, vì vậy tôi không quan tâm. Tôi chỉ tự hỏi ai sẽ chiến thắng, vậy thôi. “

Khi chắc chắn rằng mình đã đoạt giải, anh khiêm tốn nói: “Tôi rất vinh dự khi được nhận giải thưởng này và đứng vào hàng ngũ những nhà văn trước tôi trong danh sách này. Nó thực sự rất vui và tôi rất tự hào. “

Và thông qua Twitter, ông viết: “Tôi dành tặng giải Nobel này cho người Châu Phi và người Châu Phi cùng tất cả độc giả của tôi”.

Nhà văn Wole Soyinka, Nigeria (Nobel Văn học 1986), đã ca ngợi việc trao giải Nobel Văn học cho nhà văn Abdulrazak Gurnah. Ông nói, nó cho thấy văn học châu Phi đang trên đà phát triển và là “một ngọn cờ vững vàng bay trên những thực tế đầy rắc rối của một lục địa liên tục sống trong khó khăn.”

Peter Morey, một học giả tại Đại học Birmingham, Vương quốc Anh, cho rằng Gurnah mô tả ký ức lưu đày như một “nhà kho tối tăm, bẩn thỉu với đầy đồ đạc hư hỏng, han gỉ mà chúng ta phải dành thời gian lục lọi những thứ đã bị vứt bỏ” (1 ).

Tác phẩm mới nhất, “Afterlives”, xuất bản năm 2020, kể về Ilyas, một người đàn ông bị quân đội Đức bắt đi khi còn là một cậu bé và trở về làng của mình sau nhiều năm chiến đấu. chống lại chính người dân của mình. (Ảnh: Tolga Akmen / AFP qua Getty Images)

Nhưng đón nhận tin dữ dội nhất là Zanzibar, quê hương của ông, nơi mà nhiều người vẫn nhớ đến ông và gia đình, mặc dù ít người có cơ hội đọc sách của ông và nơi một người đồng hương, bà Samia Suluhi Hassan, hiện là nữ tổng thống đầu tiên của Tanzania. .

Ông Simai Mohammed Said, Bộ trưởng Giáo dục Tanzania, cho biết: “Sách của ông ấy không bắt buộc phải đọc trong trường học và rất khó tìm, nhưng một trong những người con của Zanzibar, Gurnah, đã mang lại rất nhiều niềm tự hào cho đất nước. cái này.”

Farid Himid, một nhà sử học có cha đã dạy Gurman khi còn nhỏ, cho biết: “Các phản ứng thật đáng kinh ngạc. Mọi người vui mừng, nhưng không ai biết anh ấy, kể cả tôi, mặc dù giới trẻ rất tự hào về anh ấy vì là người đồng hương ”.

Nhà văn Gurnah hiếm khi trở lại Zanzibar, nhưng giờ đây, ông đã trở thành chủ đề bàn tán của công chúng ở đó.

***

Abdulrazak Gurnah là nhà văn châu Phi đầu tiên đoạt giải Nobel, 35 năm sau khi Wole Soyinka (Nigeria) nhận giải vào năm 1986 và là nhà văn châu Phi thứ sáu nhận giải này kể từ khi giải được thành lập năm 1901.

Ông sinh ngày 20 tháng 12 năm 1948 tại Zanzibar, một quần đảo tự trị ở Ấn Độ Dương, sau này, khi chính phủ Anh trao độc lập năm 1963, sáp nhập với đất liền thành Tanzania.

Abeid Karume, tổng thống Tanzania vào thời điểm đó, đã tiến hành một cuộc đàn áp và khủng bố các công dân Ả Rập Tanzania. Nhà văn Gurnah thuộc nhóm dân tộc này, bị buộc thôi học, chạy sang định cư tị nạn ở Anh vào cuối những năm 1960, khi mới 18 tuổi.

Ông theo học trường Cao đẳng Christ Church ở Canterbury, sau đó chuyển sang Đại học Kent, nơi ông lấy bằng tiến sĩ với luận án “Tiêu chí trong phê bình sách hư cấu Tây Phi” vào năm 1982. Từ năm 1980 đến năm 1983, ông giảng dạy. giảng dạy tại Đại học Kano ở Nigeria. Sau đó, ông trở lại làm giáo sư tại Đại học Kent, Canterbury, giảng dạy tiếng Anh và Văn học Hậu thuộc địa cho đến khi nghỉ hưu.

Nhà văn Gurnah thuộc nhóm các nhà văn được gọi là nhà văn Anh da đen, bao gồm những người nhập cư đến Anh từ các thuộc địa của Anh trước đây.

Nội dung câu chuyện của ông Gurnah tập trung hoàn toàn vào vấn đề nhập cư và tị nạn cùng với sự lo lắng và xa lánh của những người phải di dời. Anh nói: “Sự cô đơn và xa lánh đã trở thành mảnh đất màu mỡ để suy tư và dẫn dắt tôi đến với sáng tác”.

Ngày nay, không thiếu những nhà văn châu Phi như Leila Aboulela (Sudan), Chimamanda Ngozi Adichie và Teju Cole (Nigeria), NoViolet Bulawayo (Zimbabwe) đều nổi tiếng với những tác phẩm về di cư. Nhưng theo Burnah Shringarpure, giáo sư tại Đại học Connecticut, Gurnah sẽ được coi là một trong những nhà văn đầu tiên kết hợp những kinh nghiệm đi du lịch từ châu Phi đến phương Tây (2).

Ông Gurnah viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên của mình khi ông khoảng 40 tuổi, “Memeory of Departure” và mặc dù đã sống nhiều năm ở Anh và có bằng tiến sĩ, cuốn sách này được viết y như thật. anh ấy vừa rời quê hương.

Một số tác phẩm của nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Ảnh: Jonathan Nackstrand / AFP qua Getty Images)

Tuy nhiên, truyện này không có trong “Heinemann African Writers series” (một cơ sở chuyên xuất bản các tác phẩm của các nhà văn, nhà thơ và chính trị gia châu Phi do nhà xuất bản Heinemann thành lập năm 1962). , được chấp nhận xuất bản vì tác phẩm của ông không dễ dàng được công nhận là thuộc thể loại nào: người châu Phi, người Anh hay người Do Thái.

Mãi cho đến khi truyện thứ tư của ông, “Paradise” được xuất bản và lọt vào danh sách rút gọn cho Giải thưởng Booker, thì giờ đây ông mới được độc giả và các nhà phê bình chú ý.

Ủy ban Nobel ca ngợi đóng góp của Gurnah cho văn học thời hậu thuộc địa và việc khám phá những tác động độc hại của chủ nghĩa thực dân. Các tác phẩm của anh tập trung vào một nơi mà qua đó nhiều dòng lịch sử, nhiều mối quan hệ, nhiều chủng tộc phức tạp được đưa ra ánh sáng.

Vùng bờ biển Swahili rộng lớn chưa được khám phá là nơi sinh sống của một cộng đồng hỗn hợp của châu Phi, châu Á và Ả Rập với một di sản phong phú về thế giới mà Gurnah đã hình dung trong cuốn sách của mình. tác phẩm của mình. Ông nói, lịch sử của vùng đất này là “lịch sử của bạo lực, bóc lột, của những người đến từ khắp nơi, đặc biệt là từ bờ biển Đông Phi.” Đặc biệt hơn, các tác phẩm của Gurnah miêu tả thế giới nội tâm phức tạp và sống động của người Hồi giáo.

Gặp gỡ báo chí trong cuộc họp báo tại Stockholm, Thụy Điển, sau khi công bố giải thưởng, Anders Olsson, Chủ tịch Ủy ban Nobel Văn học, nhấn mạnh, nhất quán và với lòng trắc ẩn, nhà văn Gurnah “nhìn sâu vào ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân ở châu Phi và ảnh hưởng của nó đối với cuộc sống của những người đã bị nhổ và di dời. “

Khi được hỏi liệu sự lựa chọn giải thưởng của Gurnah vào thời điểm này có phải là để đối phó với những căng thẳng toàn cầu về vấn đề di cư, khi hàng triệu người chạy trốn khỏi bạo lực và nghèo đói ở Afghanistan, Syria, Trung Mỹ hoặc phải di dời do biến đổi khí hậu hay không, Olsson cho biết việc trao giải cho Gurnah không phải là một câu trả lời cho những câu hỏi này, nhưng trên thực tế, Ủy ban Nobel đã theo dõi các tác giả. tác phẩm của mình từ nhiều thập kỷ trước.

Nhà văn Abdulrazak Gurnah đã viết 10 cuốn tiểu thuyết, trong đó nổi bật nhất là “Sự im lặng ngưỡng mộ”, Bên bờ biển, Sa mạc, Trái tim sỏi đá. và mới nhất là “Afterlives” xuất bản năm 2020. Ngoài ra, anh còn có một số tuyển tập truyện ngắn và nhiều tiểu luận văn học. (Trần Doãn Nho) [qd]


Tham khảo:

(1) Tiểu thuyết gia người Tanzania Gurnah đoạt giải Nobel năm 2021 vì miêu tả tác động của chủ nghĩa thực dân, di cư | Reuters

(2) Trang web của Madamasr, “Tại sao giải Nobel Văn học của nhà văn Tanzania Abdulrazak Gurnah lại quan trọng,” www.madamasr.com/en/2021/10/12/opinion/u/why-tanzanian-writer-abdulrazak-gurnahs-nobel-prize-for-litenating-is-important/

-Báo cáo của các hãng thông tấn Reuters, AP, Al Jazeera.

-CNN, The Guardian, Washingtonpost, The New Public, BBC, New York Times, Madamasr, …

-Học viện Thụy Điển.


————————–
Theo: nguoi-viet.com
[^^1]
[^^2]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *