Xe Lam đường phố Sài Gòn xưa: Trên chuyến xe lam đông người chiều nay

  • by

Xe Lam đường phố Sài Gòn xưa: Trên chuyến xe lam đông người chiều nay

Trên chuyến xe lam đông người chiều nay.
Nghe nhiều bơ vơ nỗi niềm chua cay
Còn đâu một chuyến xe lam
ngày nao mộng ước vô vàn
bao kỷ niệm riêng mình em mang…

Đó là những lời hát quen thuộc trong bài nhạc vàng Chuyến Xe Lam Chiều của nhạc sĩ Vinh Sử, có lẽ cũng là bài hát duy nhất nhắc về những chiếc xe lam.

Xe Lam là phương tiện giao thông công cộng dành cho người bình dân tại miền Nam Việt Nam từ thập niên 60 để thay thế xe ngựa thồ (thổ mộ) vẫn còn được sử dụng vào khoảng thời gian đó.

Bắt nguồn từ tên gọi dòng sản phẩm Lambretta của Italia, thuở mới xuất hiện bên thùng xe chỉ dập nổi chữ Lambretta, hay Vespa nhưng về sau kèm một con số như: Lambro 150, Lambro 175, Lambro 200, Lambro 500, Lambro 550… Đây là nguyên nhân ra đời cái tên “xe Lam”.

Trong một đoạn quảng cáo về xe Lam thời đó có nội dung: “Máy trước, vừa đề, vừa đạp. Đặc điểm hoàn toàn làm tại Ý Đại Lợi – Trọng tải hữu dụng 550 ký… Xe có bán tại Lambretta Việt Nam – VINACO và khắp các đại lý trên toàn quốc. Chú ý: không có xe Lam bốn bánh, chỉ có xe Lam ba bánh”.

Thiết kế của xe khá đặc biệt, chia làm hai “toa” hẳn hoi. Cabin cho tài xế ngồi phía trước và thùng nhỏ phía sau chở được 8-10 người. Càng lái xe Lam giống như ghi-đông xe gắn máy, dù chở cả chục người nhưng xe cũng vô số tay như xe hai bánh Lambretta.

Dưới ghế của bác tài là thùng chứa máy xe. Nếu xe chết máy bác tài phải nhảy xuống đường mới mở yên được, sau đó dùng sợi dây thừng kéo cho máy nổ (giống như vận hành máy phát điện gia đình) hoặc tra dầu, chùi bu-gi cho máy xe.

Khách ngồi trên hai hàng ghế dài đặt dọc theo thùng xe, song song nhau. Nếu hai người đối diện đều “chân dài” thì bốn đầu gối thế nào cũng đụng nhau lốp cốp mỗi khi xe thắng gấp, không muốn khua thì hai cặp giò phải lồng so le vào nhau.

Chính vì kiểu xếp ghế ngồi như thế mà nhiều chàng trai, cô gái tình cờ quen biết và nhiều cuộc tình đã bắt đầu trên những chuyến xe Lam như trong lời bài hát Chuyến xe lam chiều của nhạc sĩ Vinh Sử:

Trên chuyến xe lam đông người chiều nao
Xui mình không quen mà ngồi bên nhau
Trời mang nhiều trớ trêu chi
Người chưa hề biết quen gì
Sao ngồi gần như tình nhân si

Em xuống xe lam đi vào hẻm sâu
Anh vội theo chân ngõ hồn xuyến xao.

Giá một chiếc xe Lam hồi thập niên 60 khoảng 30 cây vàng. Ông Lâm Quang Thành (quận 4), người từng có thâm niên hơn chục năm lái xe Lam cho biết do xe khá đắt nên không phải ai cũng có thể mua, nhưng nếu mua được thì nó mang về lợi nhuận rất nhiều.

“Hồi đó người ta vẫn hay nói là chạy xe Lam một ngày có thể nghỉ cả tháng, nhưng đó là nói quá lên thôi. Tuy nhiên, nếu sắm được một chiếc xe Lam chạy khách có thể nuôi được cả nhà”, ông Thành nói.

Thời đó, lộ trình xe Lam cũng giăng kín Sài Gòn như xe buýt ngày nay nhưng điểm khác biệt là không có trạm dừng cố định cho khách lên xuống. Ai muốn đi thì ra sát vệ đường vẫy tay đón và xe cũng dừng lại bất cứ chỗ nào cho khách xuống.
Người buôn bán có thể chất quang gánh, bao và một số thứ linh tinh trên nóc xe – điều mà xe buýt không chấp nhận. Vì vậy, dù giá vé xe Lam mắc hơn xe buýt (vé xe buýt là 2 đồng, vé xe Lam là 5 đồng) nhưng nhiều người vẫn lựa chọn vì tiện lợi.

Đến cuối năm 1968, toàn miền Nam có hơn 17.000 chiếc xe Lam, trong đó riêng Sài Gòn có 3.200 chiếc. Đến năm 1971, xe Lam là phương tiện vận chuyển quan trọng nhất Sài Gòn cũng như các tỉnh miền Nam vì hệ thống xe buýt đã ngưng hoạt động và chưa phục hồi. Theo báo chí lúc đó thì toàn miền Nam có đến hơn 30.000 chiếc, số xe Lam lưu hành gấp 7 lần taxi.

Nếu khoảng thập niên 1950 người Sài Gòn vẫn còn thấy xe thổ mộ (xe ngựa) ra vô chợ Bến Thành thì đến đầu 1960 xích lô đạp, xích lô máy là phương tiện vận chuyển thuộc hàng VIP.

Sang đầu thập niên 1970, xe Lam cùng taxi chiếm lĩnh đường phố, kế đó là sự xuất hiện của xe buýt… Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, các phương tiện cơ giới khác bị thiếu xăng hoặc thiếu phụ tùng thay thế không sử dụng được nên xe Lam được dùng làm phương tiện phổ biến rẻ tiền.

Từ năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định 23 quy định về niên hạn sử dụng đối với các loại ôtô tải và ôtô chở người tham gia giao thông trên hệ thống đường bộ), xe Lam bị hạn chế và từ từ bị cấm hẳn.

Theo VnExpress

Xuxu Thanh Lại nhớ bài Chuyến xe lam chiều
Ngoc Thanh Chiếc xe lam nhiều kỷ niệm
Thoa Kim Ngoc Nguyen Sau này có cái xe thiết kế nhìn hao hao mà 4 bánh người ta kêu là xe dasu đó ad, nhưng hiện nay chắc cũng ko còn 🤔
    Trần Quốc Việt Thoa Kim Ngoc Nguyen xe dasu là xe tải nhỏ, làm thêm băng ghế để ngồi, vẫn chạy đều, các tuyến xe buýt quan trọng nhưng ít khách vẫn chạy xe Dasu thôi.
1
Nhan Truong Xe Datsu vẫn còn mà ít lắm, thỉnh thoảng thấy mấy cô Phật tử thuê để đi chùa hoặc đi làm từ thiện. Xe lam thì gần nhà mình có 1 chiếc vẫn để kiểu thùng như xưa sơn chữ Saigon – Cholon để chở thuê bàn ghế chén dĩa tiệc.
Trịnh Thị Ni Linh Ngọc xe heo hã???:(
    Ngọc Linh Trịnh Thị Ni xe kia cái đầu có cửa đóng xịn hơn xíu😂
Trịnh Thị Ni Ngọc Linh ủa đóng cửa như xe tải v ha
Ngọc Linh Trịnh Thị Ni đúng vậy, tiến hoá đc cái cửa
Nhân Phan Nguyễn Ngọc Mạnh Vũ
Nhan Truong Trước 1975, mình nghe nói có 1 số người vay tiền nhà nước mua xe lam hoặc xe taxi trong chương trình ” Hữu sản hóa”
Thanh Hải Cha tôi là tai xế chạy xe lam
Trần Quốc Việt Tải có 500 kí mà chất toàn cả mấy tấn :v chạy rớt cả trục ra bgoa
Nhan Truong Ad thêm hình ảnh xe lam sau năm 1975 chạy than đi ad.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *